Kışa Hazırlık: Sandviç Panel Çatıda Isı Kaybı, Terleme ve Kar Yükü

İlk soğuklarla birlikte bize gelen sorular da değişiyor. Yazın "panel ne kadar yalıtır" diye soranlar, ekimden itibaren "tavandan neden su damlıyor" ya da "ısıtıcı çalıştığı halde depo neden ısınmıyor" diye sormaya başlıyor. Bu yazıda sandviç panel çatıyı kışa hazırlamak için bilmeniz gerekenleri, sahada en sık karşılaştığımız sorunlar üzerinden anlatıyoruz.

Kısa özet şu: kışın yaşanan sorunların çoğu panelin ortasından değil kenarlarından çıkar. Ek yerleri, mahya, vida delikleri ve duvar birleşimleri hem ısı kaybının hem de terlemenin başladığı yerlerdir. Ekimde yapılacak yarım günlük bir kontrol, ocakta yaşanacak bir damlama sorununu çoğu zaman önler.

Kışın çatıdan ısı nereden kaçar?

Sıcak hava yükselir. Kışın ısıtılan bir yapıda ısının en çok zorladığı yüzey bu yüzden çatıdır. Sandviç panelin dolgusu kesintisiz olduğu için panel yüzeyi çoğu zaman sorun değildir. Kaçaklar genellikle şu noktalarda yaşanır:

• Ek yerleri ve bindirmeler. Panel boyunca yapılan eklerde conta eksikse ya da bindirme yetersizse soğuk hava içeri girer. Mümkün olduğunca tek parça boy seçmek ek sayısını, dolayısıyla bu riski azaltır.
• Mahya. Çatının en üst noktası, sıcak havanın toplandığı yerdir. Mahya kapağının altındaki boşluk profil dolgu köpüğüyle kapatılmamışsa ısı doğrudan buradan kaçar.
• Çatı ile duvar birleşimi. Saçak ve dere detaylarında panel ucu ile duvar arasında kalan boşluk, yapının çevresi boyunca uzanan bir ısı köprüsüne dönüşür.
• Işıklıklar. Polikarbon ışık bantları gün ışığı verir ama aynı kalınlıktaki panel kadar yalıtmaz. Işıklık oranı yüksek çatılarda kışın bu fark hissedilir. Dengeyi 3 hadveli çatı panelinde ışık geçirgenliği ve ısı yalıtımı yazımızda anlattık.
• Vida delikleri. Tek başına küçük görünür. Ama contası ezilmiş ya da eğri çakılmış yüzlerce vida birlikte ciddi bir hava kaçağı oluşturur.

Panel kalınlığı kışın ne kadar fark eder?

Çatıdan geçen ısıyı panelin U değeri belirler. Değer düştükçe kaybedilen ısı azalır. Mekpan poliüretan dolgulu panellerde kalınlığa göre değerler şöyle:

Tablo şunu söylüyor: 60 mm yerine 80 mm panel seçmek, çatıdan geçen ısıyı yaklaşık dörtte bir azaltır. Konya, Ankara ve Eskişehir gibi kışı sert geçen karasal iklim bölgelerinde bu yüzden 80 mm ve üzerini öneriyoruz. Bölgeye göre kalınlık seçimini çatı paneli ölçüleri rehberimizde, U değerinin nasıl hesaplandığını sandviç panellerde ısı yalıtımı yazımızda bulabilirsiniz.

Mevcut bir çatıda panel kalınlığını değiştirmek kolay değildir. Kışa hazırlıkta asıl yapılabilecek iş, var olan panelin performansını ek yerlerinden ve detaylardan kaçırmamaktır.

Çatı kışın neden terler?

Terleme, yani yoğuşma, sıcak ve nemli havanın soğuk bir yüzeye değmesiyle oluşur. Havadaki su buharı soğuk yüzeyde suya döner. Buzdolabından çıkan bir şişenin dışının buğulanması da aynı olaydır. Kışın dış hava soğuyunca çatının iç tarafındaki bazı noktalar da soğur ve damlama başlar.

Tek kat trapez sac çatılar kışın bu yüzden sık terler, çünkü sacın iç yüzeyi neredeyse dış hava kadar soğuktur. Sandviç panelde ise dolgu, iç sacı iç ortam sıcaklığına yakın tutar. Doğru monte edilmiş bir sandviç panel çatının yüzeyinde terleme beklenmez. Damlama görüyorsanız sebep büyük ihtimalle şunlardan biridir:

• Ek yerinde ya da mahyada soğuk havanın girdiği bir boşluk. İç sac o noktada soğur.
• Vida çevresinde ezilmiş ya da eksik conta.
• İç ortamda aşırı nem: hayvan barınağı, çamaşırhane, gıda üretimi ya da yeni dökülmüş beton şap.
• Kapalı alanda havalandırmasız çalışan tüplü ya da doğalgazlı ısıtıcı. Yanma sırasında ciddi miktarda su buharı açığa çıkar ve bu buhar ilk soğuk noktada damlar.

İlk iki madde montaj detayıdır ve onarılabilir. Son ikisinde sorun çatıda değil iç havadadır. Çözüm havalandırma ya da nem almadır; paneli değiştirmek bu durumda sorunu çözmez. Sandviç panel çatının diğer artı ve eksilerini sandviç panel çatının avantajları ve dezavantajları yazımızda topladık.

Kar yükü ve çatı paneli

Kar, kış boyunca çatıya eklenen bir yüktür. Taze kar hafif görünür, ama ıslak ve sıkışmış kar metrekarede ciddi bir ağırlığa ulaşır. Türkiye'de projelerde kar yükü, TS 498 standardındaki bölge değerlerine göre alınır. Panelin bu yükü taşıyıp taşımayacağını da seçilen panel tipi ile aşık aralığı belirler.

Kar yükü yüksek bölgelerde geniş aks aralıklarıyla çalışılacaksa daha derin profilli 5 hadveli çatı paneli tercih edilir. Hadve sayısının taşıma gücüne etkisini hadve nedir yazımızda, panelin yük altındaki davranışını mekanik dayanım yazımızda anlattık.

Karın yığıldığı noktalar

Kar çatıya eşit dağılmaz. Rüzgârın sürüklediği kar parapet diplerinde, yüksek bir binaya bitişik alçak çatılarda ve derelerde yığılır. Bu noktalarda yük, çatının geri kalanının birkaç katına çıkabilir. Yoğun kar yağışından sonra bu bölgelere öncelikle bakın.

Oluk ve derede buzlanma

Gündüz eriyen kar gece oluk ve derede donar. Oluşan buz seti arkasındaki suyun akmasını engeller, su geri yürür ve ek yerlerinden içeri girer. Kış öncesinde oluk ve derelerin temizlenmesinin asıl sebebi budur.

Kar temizlerken dikkat edilecekler

Kar temizliği gerekiyorsa plastik kürek kullanın; metal kürek boyalı yüzeyi çizer ve pası davet eder. Karı sac yüzeyine kadar kazımaya çalışmayın, ince bir tabaka bırakmak paneli korur. Panelin açıklık ortasına değil, aşık hattının üzerine basın. Karlı panel yüzeyi çok kaygandır, emniyet donanımı olmadan çatıya çıkmayın.

Kış öncesi 10 maddelik kontrol listesi

1. Oluk ve derelerdeki yaprak, çamur ve dalları temizleyin.
2. Yağmur iniş borularının açık olduğunu kontrol edin.
3. Mahya kapaklarının yerinde ve sıkı olduğuna bakın.
4. Gevşemiş ya da eksik vidaları bulun, contası ezilmiş vidaları değiştirin.
5. Ek yerlerindeki mastik ve silikonda çatlak olup olmadığını kontrol edin.
6. Işıklık bantlarının kenar birleşimlerine bakın.
7. Çatı ile duvar birleşimindeki dere ve saçak profillerinin yerinde olduğundan emin olun.
8. Yüzeyde çizik ya da pas başlangıcı varsa rötuş boyasıyla kapatın.
9. İç tarafta, özellikle geçen kış damlama görülen noktalarda leke ve pas izi arayın.
10. Nemli iç ortamlarda havalandırma menfezlerinin çalıştığını kontrol edin.

İç taraftaki kontrolleri kendiniz yapabilirsiniz. Çatıya çıkmak gerekiyorsa işi emniyet donanımı olan bir ekibe bırakın. Bakım ve onarımda dikkat edilecek noktaları, kış aylarında montaj yapılıp yapılamayacağıyla birlikte sandviç panel montajı rehberimizde anlattık. Yenilenecek vida ve contalar için bağlantı elemanları yazımıza göz atabilirsiniz.

Kışa hazırlık hakkında sıkça sorulan sorular

Çatınızda damlama ya da ısı kaybı mı var?

Sorunun görüldüğü noktanın fotoğraflarını ve yapınızın kullanım amacını bize iletin. Sebebin panelde mi, montaj detayında mı yoksa iç ortamda mı olduğunu birlikte değerlendirelim. Yeni bir çatı planlıyorsanız bölgenize uygun kalınlığı çatı panelleri arasından birlikte seçelim.

Konya: +90 332 239 21 45  ·  İstanbul: +90 216 456 12 22  ·  info@mekpanpanel.com